تاریخ پست:1397/2/30 8:10
گروه فرهنگ، آرزو رسولی

نام‌ها در فارسي باستان و اوستايي جنسيت داشتندزبان‌هاي هند و اروپايي بزرگترين خانواده زباني جهان است كه نزديك به نيمي از جمعيت جهان به آن صحبت مي‌كنند و خود شامل ده گروه است: آناتوليايي، هندو ايراني، يوناني، ايتاليك، ژرمني، ارمني، تُخاري، سِلتي، بالتي و اسلاوي، آلبانيايي. 

زبان‌هاي فارسي و سنسكريت از گروه هند و ايراني، فرانسه و ايتاليايي از گروه ايتاليك، انگليسي و آلماني از گروه ژرمني و زبان روسي از گروه بالتي و اسلاوي هستند.
وجوه مشترك اين زبان‌ها در صورت‌هاي باستاني آنها بيشتر است. به عنوان مثال، در زبان‌هاي فرانسه، ايتاليايي، آلماني و روسي، نام يعني اسم، صفت، ضمير، علاوه بر شمار، داراي جنسيت نيز هست. اين مساله امروز براي فارسي زبانان غريب است. اما در زبان‌هاي ايراني دوره باستان، براساس اسنادي كه از فارسي باستان و اوستايي در دست است، هر يك از نام‌ها جنسيت نيز داشته‌اند.
مثلا در زبان فارسي باستان و اوستايي، dahyu- «سرزمين، كشور» مادينه، dasta- (اوستايي: zasta-) «دست» نرينه، mātar- «مادر» مادينه، pitar «پدر» نرينه، pāda- (اوستايي: pāda-) «پا» نرينه بوده است.
در زبان‌هاي باستاني ايران، اسم علاوه بر آنكه سه جنس (نرينه، مادينه، خنثي) داشته است، مفرد، تثنيه، جمع و هشت حالت نحوي (نهادي / فاعلي، مفعولي)، متممي به – برايي، متمّمي ازي، متمّمي در – اندري، متمّمي بايي، اضافي، ندايي نيز صرف مي‌شده است.
از نظر زبان شناسي، به اين گونه زبان‌ها كه نام در آنها صرف مي‌شود، زبان‌هاي تركيبي مي‌گويند. زبان‌هاي باستاني ايران و نيز زبان‌هاي باستاني اروپايي از زبان‌هاي تركيبي هستند. زبان آلماني و روسي امروز نيز از زبان‌هاي تركيبي به شمار مي‌روند. زبان فرانسه جزو زبان‌هايي است كه تا حدودي ويژگي‌هاي تركيبي خود را حفظ كرده و نيمه تحليلي _ نيمه تركيبي است.
اما زبان فارسي در طول زمان به طرف ساده‌تر شدن پيش رفته و خاصيت تركيبي خود را از دست داده و به زباني تحليلي، تبديل شده است. از اين نظر، زبان فارسي زباني بسيار پيشرفته است.
پيدا كردن خانواده‌هاي زباني يكي از مباحث بسيار جالب در زبان شناسي است. زبان شناسان با بررسي زبان‌هاي گوناگون دریافتند كه ميان بسياري از زبان‌ها شباهت‌هاي بنيادين چه از نظر واژگان و چه از نظر ساختار وجود دارد. نخستين گام در پيدا كردن همانندی‌هاي واژگاني، قياس واژگان اساسي در زبان‌هاي مورد بررسي است. مانند واژگاني كه به اعضاي بدن و اعضاي خانواده اطلاق مي‌شود. چون هر زباني ناچار به ساخت واژگاني براي نام بردن آنهاست و اين گونه واژگان قابل وام‌گيري نيستند. زبان شناسان ابتدا با بررسي اين واژه‌ها و سپس جزييات بيشتر در باره‌ی ساختار، واج‌ها (كوچك‌ترين واحدهاي آوايي زبان) و آواها به شباهت ميان زبان هاي هندي، ايراني و اروپايي پی بردند. براي نمونه به چند مثال زير توجه كنيد:

فارسي سنسكريت فرانسه ايتاليايي انگليسي آلماني روسي مادر mātár mère madre mother Mutter mat پدر Pitár père padre father vater atetz خواهر bhagini sœur Sorella sister Schwester sistera برادر bhrắtar frère Fratello brother bruder brat دست hasta main mano hand hand ruka پا pied piedi foot Fuss nog
* واژه‌هاي روسي بالا به حروف لاتين برگردان شده است.
بسيار گفته شده كه زبان فارسي با زبان‌هاي اروپايي هم خانواده است و اين زبان‌ها متعلق به خانواده بزرگ زباني هند و اروپايي هستند. با گسترش بررسي اين زبان‌ها و مقايسه صورت‌هاي باستاني آنها، همانندی بيشتري ميان اين زبان‌ها دیده شد. از قياس صورت‌هاي باستاني، زبان شناسان موفق شدند صورت مادر اين زبان‌ها را بازسازي كنند و نام اين زبان فرضي را زبان «هند و اروپايي» نهادند.

 


تاریخ پست:1397/2/30 8:10 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :750

دیدگاه هموندان

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

دیدگاه خصوصی است بله

برای ثبت دیدگاه عبارت امنیتی تصویررو به رو را وارد کنید.



مطالب مرتبط

نظر سنجی

برای گذراندن اوقات فراغت تابستان چه برنامه‌ای دارید؟

هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد

Real Time Analytics