تاریخ پست:1396/11/14 22:15
مرتضی اصغری*

دژ سمیران یا شمیران و مجموعه سازه‌های آن  نزدیک به هفت کیلومتری باختر (:غرب) منجیل در منطقه‌ی طارمات در کنار رودخانه‌ی قزل اوزن جای دارد، این مجموعه سازه‌های تاریخی زمانی دژ بزرگ و پهناوری بوده است که از کم‌شمار مجموعه‌های سازه‌ای ایران به‌شمار می‌رود.

درون این دژ بزرگ، شهری جای دارد که در زمان خود به شوند (:علت) پهناوری و شکوه (:عظمت) سازه‌ها بسیار نامور و ارزشمند بود، این دژ از روزگار کنگریان از سلسه‌ی آل بویه برجای مانده و نزدیک به 1000 سال از دیرینگی سازه‌های آن می‌گذرد که ناصر خسرو قبادیانی و بسیاری دیگر از گردشگران (:سیاحان) نامی از این شهربزرگ دیدن کرده‌اند.

برخی دلیل نامگذاری این دژ را به شوند جای گرفتن آن در مکانی بلند می‌دانند، از این‌رو شمیران به معنای جای رفیع و بلند است. برخی دیگردلیل آن‌را جای گرفتن دژ در مکانی بلند به عنوان «شمع ایران» می‌خوانند.

از  گفته‌های ارزشمند ناصرخسرو قبادیانی درباره این دژ و شهر می‌توان دریافت که این مکان پایتخت شاهان دیلمان بوده که پیرامون آن را کوه‌های عریان و سنگ‌لاخی گرفته است که جای مناسبی برای مرکزیت فرمانروایی (:حکومت) در آن روزگار بوده است.

معماری این دژ و مجموعه آن هر بیننده‌ای را به شوند این همه هنر ارزنده به ارج‌گذاری و شگفتی وا می‌دارد، کاربرد لاشه‌ی سنگ به صورت گوناگون و اریب در فصل‌های گوناگون و به گونه‌ی تراشیده کنار هم که با بهره‌مندی از مصالح بومی و منطقه‌ای در ساختمان بناهای مجموعه از نکات درخور یادآوری است.

یاقوت حموی در کتاب «معجم‌البلدان» درباره‌ی قلعه شمیران می‌گوید: «خداوند الموت ویرانش ساخت.»

از این جمله می‌توان به این برآیند رسید که فروپاشی سلسله‌ی کنگریان دیلمیان که فرمانروایی دژ شمیران و نواحی پیرامون آن را داشته‌اند و پایتخت آنان بود به دست اسماعیلیان رخ داده است و واپسین فرمانروای آنان مسافر کنگری بود که در سال 483مهی (:هجری قمری ) شکست می‌خورد و دژ به‌دست اسماعیلیان می‌افتد.

یافته‌های موجود در مکان نشان می‌دهد که این مجموعه تا سالیان دراز مسکونی بوده و در حکومت‌های گوناگون از جمله تیموریان و صفویان چندین‌بار بازسازی شده است، ولی اکنون این قلعه و شهری که روزگاری چون مرواریدی می‌درخشید خالی از سکنه است و تنها چندین اثر به یاد ماندنی از آن پابرجا است.

از یادمان‌های (:آثار) کنونی به‌جای مانده در این مجموعه می‌توان از آرامگاه ساسان، آرامگاه امامزاده قاسم، مسجد، گورستان و دژ نظامی یاد کرد. نکته‌‌ی درخور نگرش در گورستان، مجموعه‌ی نقش‌های مصور روی سنگ گورها است. که نشانگر جنسیت و پیشه‌ی فرد به خاک‌سپرده شده در گور است.

این دژ در فروردین‌ماه  1378 خورشیدی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 

*مرتضی اصغری، راهنمای گردشگری و مسوول روابط عمومی انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان گیلان

دژ شمیران

فرتور از سپیده جانی است.

0114


تاریخ پست:1396/11/14 22:15 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :1028

دیدگاه هموندان

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

دیدگاه خصوصی است بله

برای ثبت دیدگاه عبارت امنیتی تصویررو به رو را وارد کنید.



مطالب مرتبط

نظر سنجی

آیا به کودکان کار کمک می‌کنید؟

هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد

Real Time Analytics